MidWIG

MidWIG > Gospodarka > Pomorskie klastry

Pomorskie klastry

Klastry definiuje się jako bieguny rozwoju gospodarczego, innowacyjności i konkurencyjności. Są to skupiska przedsiębiorstw i innych podmiotów z określonych, powiązanych ze sobą branż, które charakteryzują się intensywnymi interakcjami pomiędzy firmami, sektorem B+R i edukacji, instytucjami otoczenia biznesu oraz administracją.

Kluczową rolę odgrywa tu:

» koncentracja podmiotów z danej dziedziny gospodarki na danych obszarze

» konkurencja wymuszająca wprowadzanie efektywniejszych produktów i usług

» interakcje pomiędzy różnymi podmiotami (przepływy wiedzy, pracowników, technologii, itp.)

Za klastry uznaje się najczęściej te skupiska, które charakteryzują się wysoką konkurencyjnością w skali globalnej. Rozpoznawalnymi na skalę światową przykładami klastrów są m.in.: Kalifornijska Dolina Krzemowa, Hollywood i londyńskie City.

W województwie pomorskim istnieje kilka klastrów wykorzystujących i promujących najprężniej działające gałęzie gospodarki, m.in. klaster stoczniowy (z którego wydzielić można m.in. klaster jachtowy) i klaster producentów biżuterii z bursztynu.

Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w ramach projektu „Stymulowanie innowacyjności gospodarki województwa pomorskiego przez wspieranie rozwoju klastrów - koncepcja polityki i działania pilotażowe" przeprowadził analizę struktury gospodarki województwa pomorskiego w celu wskazania istotnych, potencjalnych klastrów.

Wskazano następujące wiązki:

budowlaną (BUD)
rolno-spożywczą, w tym sektor rybny (AF)
morską (stoczniową)
ICT (elektronika, telekomunikacja i informatyka)
LTD (logistyka, transport, dystrybucja)
chemiczną (CHE)
drzewno-meblową (DRZW-M)
turystyczną (TUR)
metalową (MET)
maszynowo-narzędziową (MAN)
jubilerską (JUB)

Za główne kryteria wskazania odpowiednich wiązek grup PKD mających stanowić klastry uznano:

minimalną liczbę pracujących - 10 000 osób
relatywnie wysoki współczynnik lokalizacji LQ dla wiązki wskazujący na jej ponadprzeciętną koncentrację w regionie w stosunku do reszty kraju (bądź LQ bliskie jedności przy wysokiej dynamice wzrostu w rozpatrywanym okresie)
znaczący udział w produkcji sprzedanej województwa pomorskiego.

Na podstawie przeprowadzonych prac analitycznych (wiedza branżowa ekspertów, analizy opracowań branżowych, rozmowy i wywiady pogłębione oraz spotkania konsultacyjne z przedstawicielami poszczególnych klastrów) można mówić o występowaniu w województwie pomorskim silnych, w dużym stopniu wykształconych, klastrów (w rozumieniu skupiska danej działalności) w przypadku klastra morskiego (stoczniowego), ICT, LTD oraz jubilerskiego. Dużym potencjałem rozwoju charakteryzują się również klaster rolno-spożywczy oraz drzewno-meblowy. Wyróżnikiem regionu jest również klaster turystyki. W opinii ekspertów największe bariery w rozwoju klastrów występują w przypadku branży budowlanej, chemicznej, metalowej i maszynowo-narzędziowej (przy czym te dwie ostatnie wiązki można traktować łącznie).

W ramach projektu „Stymulowanie innowacyjności gospodarki województwa pomorskiego przez wspieranie klastrów - koncepcja polityki i działania pilotażowe" podjęte zostały następujące inicjatywy: Gdańska Bursztynowa Delta, Żywność z Pomorza oraz Biotechnologia, Farmacja i Kosmetyki. Funkcjonujące inicjatywy oddolne to: ICT Pomerania oraz Gdański Klaster Bodowlany.

Poza wyżej wymienionymi inicjatywami w regionie kształtuje się quasi klaster automatyki przemysłowej w Gdańsku, który obecnie obejmuje 57 przedsiębiorstw (większość z nich zaliczana jest do MŚP), szacunkowe zatrudnienie w tym sektorze to około 2200 osób, a także klaster energetyczny (Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny) będący wspólną inicjatywą Instytutu Maszyn Przepływowych PAN, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Politechniki Gdańskiej i Politechniki Koszalińskiej oraz Marszałków i Samorządów Województwa Pomorskiego i Warmińsko-Mazurskiego, a także podmiotów gospodarczych i stowarzyszeń mających siedzibę w tych województwach. Czytaj więcej o energetyce w województwie...

Proponowane przez IBnGR stymulowanie rozwoju klastrów w województwie pomorskim to oparcie polityki klastrowej na trzech filarach, tj. wsparciu:

» kluczowych klastrów - klastrów o wysokim potencjalne konkurencyjnym, które będą lokomotywami rozwoju gospodarki regionalnej;

» klastrów lokalnych (subregionalncyh) - lokalnych ośrodków rozwoju, które nie są dominujące z punktu widzenia rozwoju całego regionu, ale są kluczowe dla danego powiatu czy grupy powiatów;

» sieci technologicznych (klastrów embrionalnych) - obszarów, w których obecnie region nie ma istotnego potencjału gospodarczego, ale istniejący potencjał naukowy i potencjalne zaplecze biznesowe dają szanse na wygenerowanie przewagi konkurencyjnej w przyszłości.

Korzyści płynące z funkcjonowania w klastrze to:

wyższa produktywność
innowacyjność
bardziej efektywne wykorzystanie dostępnych lokalnie zasobów
specjalistyczne usługi
obniżenie kosztów i ryzyka realizacji większych przedsięwzięć
obniżenie kosztów transakcyjnych
wyższy potencjał konkurencyjny
wyższa rentowność

W trakcie analizy wskazano także bariery dla rozwoju klastrów w województwie pomorskim:

rozwój infrastruktury transportowej (konieczna poprawa dostępności komunikacyjnej regionu)
dostęp do energii elektrycznej (konieczność poszukiwania nowych źródeł oraz efektywniejszego wykorzystywania dostępnych źródeł)
dostęp do podstawowych surowców
dostęp do zasobów ludzkich (w szczególności specjaliści z wyższym wykształceniem, ale również pracownicy z odpowiednim wykształceniem zawodowym)
brak współpracy na linii biznes - sektor wyższych uczelni i instytucji naukowo-badawczych